Powrót do republiki

W świetle ostatnich wpisów – „Rozbiór Ukrainy” – chciałbym dziś omówić kwestię republikanizmu Polski. Polska szczyci się swoimi republikańskimi korzeniami. Wszak jesteśmy Rzeczą Pospolitą – Res Publica. To przywiązanie do idei republikańskich w okresie I RP, to przede wszystkim samorządność ziem wchodzących w skład Korony i udział uprawnionych osób ( w tym przypadku szlachty) w sejmikach. Każda ziemia była de facto samodzielną jednostką, której ludność wysyłała swojego przedstawiciela na sejmy walne.

W dzisiejszym kształcie Polska jest w moim odczuciu republiką tylko z nazwy. Republika to udział obywateli w życiu państwa. Dziś to tylko udział w głosowaniu i wybór posłów. Dalszy wpływ obywateli na tychże „przedstawicieli” jest żaden, o czym najdobitniej świadczą głosy o rozliczaniu w następnych wyborach. W okresie I RP, sejmiki wybierały swoich przedstawicieli na sejmy walne. Poseł dostawał instrukcję jak ma głosować, jaki jest interes konkretnego województwa, ziemi, i po powrocie z sejmu walnego był natychmiastowo ROZLICZANY ze swoich poczynań.

By powrócić do prawdziwego ustroju republikańskiego, charakterystycznego dla Polski, konieczna byłaby kompletna przebudowa administracyjna i systemowa państwa. Po pierwsze stworzyć trzeba byłoby 6 prowincji, odpowiadającym historycznym podziałom. Mianowicie: z województw zachodnio-pomorskiego, pomorskiego i kujawsko-pomorskiego – prowincję Pomorze, z województw mazursko-warmińskiego i podlaskiego – prowincję Warmię i Mazury, z województwa lubuskiego i wielkopolskiego – prowincję Wielkopolskę, z województw łódzkiego, mazowieckiego i lubelskiego – prowincję Mazowsze, z województw dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego – prowincję Śląsk i z województw małopolskiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego – prowincję Małopolskę. Struktura prowincji przywracałaby pierwotny przedrozbiorowy podział administracyjny i była wygodna dla dystrybucji środków unijnych. Na czele prowincji stałby przedstawiciel rządu w osobie Marszałka prowincji.

W granicach prowincji funkcjonowałyby normalnie województwa z obowiązkowym przywróceniem historycznych nazw – jak chociażby przywrócenie jedynie słusznej nazwy województwa krakowskiego, czy województwo przemyskie (z racji braku Lwowa w granicach RP), zamiast nazwy tak obcej jak województwo podkarpackie. Na czele województw staliby wojewodowie, wybierani w pięcioprzymiotnikowych wyborach, jako organy naczelne administracji państwowej. Najniższą jednostką byłyby powiaty, które przejęłyby zadania gmin. Od dawna w literaturze powraca problem funkcjonowania powiatów, jako średniej jednostki samorządu terytorialnego. W obecnym systemie prawnym, powiaty wykonują zadania o charakterze ponadgminnym i nie zastrzeżone dla gmin. Doprowadziło to tylko do problemów i konfliktów, wzajemnym przerzucaniem się obowiązkami. Powiat jako historyczny stopień podziału terytorialnego, przejęłyby zadania gmin, które przekształcić można by było opcjonalnie w jednostki pomocnicze powiatów. Na czele powiatów stałby oczywiście starosta.

Województwa charakteryzowałaby daleko idąca autonomia finansowa. Samorządy w większości dysponowałyby generowanym przez siebie zyskiem, odprowadzając do budżetu centralnego jedynie 20%. W 2011 r. dochody budżetu państwa wyniosły 277 mln, przy czym na dotacje celowe dla samorządu terytorialnego przeznaczono tylko 20 mln zł. 87,6 % tych dochodów, to dochody podatkowe odprowadzane do budżetu państwa. Doprowadza to do sytuacji, w której województwa, powiaty muszą jeździć i skamleć o pieniądze na budowy, drogi itp. Autonomia finansowa, kulturalna – w tym językowa, z własnymi sejmikami, pozwoliłaby faktycznie na samorządność województw.

Przebudowie uległ by także polski senat. Zasiadaliby w nim prezydenci miast oraz wojewodowie – 107 prezydentów + 16 wojewodów.

 

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s